E-Prosiding Persidangan Serantau Manasik Haji 2025 (MANASIK2025)

MANASIK2025 Putrajaya, 7-8 Oktober 2025 392 ulama dan pakar syariah agar ia kekal sahih dan diyakini. Dalam usaha mengembangkan sistem AI yang memahami konteks hukum haji, Al-Saadi et al. (2025) telah membangunkan set data khas "Hajj-FQA" untuk melatih model AI menjawab persoalan berdasarkan fatwa haji. Ini menunjukkan bahawa AI bukan sahaja mampu menyampaikan maklumat, malah mampu menjawab secara kontekstual, asalkan dibina atas asas ilmu yang kukuh. Tambahan pula, kajian oleh Ahmad & Rosli (2023) membuktikan bahawa gabungan teknologi AI dan realiti maya (VR) mampu membina simulasi manasik haji secara digital, membolehkan latihan praktikal dijalankan walaupun tanpa kehadiran fizikal ke tapak latihan. Ini amat berguna bagi mereka yang berada di lokasi jauh atau mempunyai kekangan mobiliti. Akhir sekali, Lim et al. (2023) menjelaskan bagaimana maklum balas automatik AI dalam sistem pembelajaran membantu pelajar menilai tahap kefahaman mereka secara berterusan. Dalam manasik haji, fungsi ini boleh digunakan untuk menguji pengetahuan jemaah tentang syarat- syarat ibadah melalui kuiz atau penilaian kendiri. Secara keseluruhannya, sorotan ini menunjukkan bahawa penggunaan AI dalam pendidikan dan bimbingan manasik haji bukan sahaja praktikal, tetapi juga berpotensi memberi impak besar dari segi kefahaman, kesiapsiagaan, dan pengalaman ibadah. Namun, kesahihan kandungan, etika pembangunan sistem, dan keterlibatan pakar syariah mesti dijadikan asas utama dalam pelaksanaan teknologi ini. METODOLOGI Kajian ini menggunakan reka bentuk Ulasan Sistematik Literatur ( Systematic Literature Review, SLR) bagi meneliti secara menyeluruh aplikasi kecerdasan buatan (AI) dalam pendidikan Islam dan bimbingan haji. Kaedah ini dipilih kerana ia membolehkan penyelidik mengumpul, menilai dan menganalisis hasil kajian terdahulu secara sistematik. Seperti yang dinyatakan oleh Montenegro Rueda et al. (2023), pendekatan SLR sesuai digunakan untuk mengenal pasti trend dan cabaran teknologi baharu dalam pendidikan. Pengumpulan data dibuat dengan merujuk pelbagai artikel jurnal, laporan penyelidikan dan bahan media yang berkaitan dengan AI dalam pendidikan Islam dan ibadah haji. Antaranya ialah kajian Nasir, Maricar dan Syed Hassan (2024) yang meneliti penggunaan AI dalam pembelajaran al-Quran, serta penulisan Amran Harun dan Mohd Nazir (2025) yang mengupas aplikasi Haji Pintar dalam membantu jemaah haji. Sumber yang diperoleh kemudiannya ditapis berdasarkan kriteria inklusi yang menekankan fokus kepada aplikasi AI dalam konteks Islam, pendidikan dan haji. Kajian yang tidak berkaitan secara langsung diketepikan bagi memastikan fokus analisis lebih mendalam dan relevan. Nawi (2021) turut menegaskan kepentingan aspek etika serta kesesuaian syariah dalam menilai penggunaan AI dalam konteks pendidikan Islam. Akhirnya, analisis tematik dijalankan dengan mengenal pasti pola dan tema yang berulang dalam literatur. Tema yang muncul termasuklah bentuk aplikasi AI yang digunakan, impaknya terhadap kefahaman serta keselamatan jemaah, dan cabaran utama pelaksanaannya. Melalui pendekatan ini, kajian dapat memberikan sintesis yang lebih jelas tentang trend, impak dan isu-isu penting dalam integrasi AI untuk pendidikan dan bimbingan haji. IMPAK AI TERHADAP PENDIDIKAN DAN BIMBINGAN HAJI Penggunaan kecerdasan buatan (AI) dalam pendidikan dan bimbingan haji telah membawa pelbagai