E-Prosiding Persidangan Serantau Manasik Haji 2025 (MANASIK2025)

MANASIK2025 Putrajaya, Malaysia, 7-8 Oktober 2025 112 bahawa peralatan teknologi yang ringkas tetapi sesuai dengan keperluan jamaah boleh memberi impak besar terhadap kefahaman ibadat. Walaupun terdapat cabaran seperti gangguan teknikal dan kesukaran penggunaan dalam kalangan jamaah berusia, kajian ini memberi petunjuk bahawa keberkesanan bimbingan ibadat sangat bergantung kepada bentuk penyampaian yang praktikal, mudah difahami, dan interaktif. Dapatan-dapatan ini secara keseluruhannya memperlihatkan bahawa TikTok berpotensi untuk menjadi medium yang berkesan dalam memperkukuh pemahaman ibadat haji. Ini kerana platform tersebut menawarkan kelebihan dalam bentuk penyampaian yang ringkas, visual dan sesuai dengan gaya pembelajaran generasi digital. 4.2.2 Media Sosial Sebagai Saluran Dakwah Islam Kajian lepas membuktikan bahawa media sosial kini telah menjadi saluran utama penyebaran dakwah Islam. Hasanah (2021) mendapati media sosial seperti WhatsApp, Facebook, YouTube dan TikTok mampu memperluas capaian dakwah kerana sifatnya yang tidak terbatas kepada ruang dan masa. Pendakwah kontemporari di Malaysia seperti Ustaz Ebit Lew dan Ustaz Azhar Idrus turut berjaya memanfaatkan media sosial untuk menarik audiens yang lebih luas, termasuk golongan muda yang jarang menghadiri kuliah bersemuka. Menurut Yusof (2020), kekuatan utama media sosial terletak pada interaksi dua hala yang segera, membolehkan pendakwah menjawab soalan pengikut, sekali gus membina hubungan yang lebih dekat dengan audiens. Walau bagaimanapun, penggunaan media sosial sebagai saluran dakwah juga berdepan cabaran besar. Antaranya ialah risiko penularan maklumat yang tidak sahih, komen negatif, serta kesukaran mengawal kredibiliti penyampai. Tidak semua pendakwah di media sosial mempunyai latar belakang pendidikan agama yang kukuh, namun mereka tetap mempunyai pengaruh besar dalam kalangan pengikut. Situasi ini boleh membawa kepada kerencatan pemahaman agama jika tidak ada kawalan daripada pihak berautoriti. Justeru, walaupun media sosial terbukti memberi impak positif dalam penyebaran dakwah, keberkesanannya tetap bergantung kepada sejauh mana ia diurus dengan beretika dan berpandukan ilmu agama yang sahih. 4.2.3 Generasi Z, Remaja, dan Pemilihan Media Pembelajaran Generasi Z digelar sebagai digital natives kerana mereka lahir dalam persekitaran yang sarat dengan teknologi digital. Hal ini menjadikan media sosial sebagai sebahagian daripada rutin harian mereka, termasuk dalam proses pembelajaran agama. Kajian Nurhaliza (2021) mendapati bahawa generasi Z lebih gemar menggunakan media sosial sebagai sumber maklumat berbanding kaedah tradisional seperti buku teks atau ceramah panjang. Fenomena ini menunjukkan bahawa penggunaan platform seperti TikTok dalam bimbingan haji akan lebih mudah menarik perhatian dan minat golongan ini kerana ia selari dengan gaya hidup mereka. Rahmawati (2022) pula menekankan bahawa TikTok memberi kesan berganda kepada remaja, iaitu kesan positif dan negatif. Dari sudut positif, aplikasi ini memberi hiburan, menggalakkan kreativiti dan menjadi medium perkongsian ilmu pengetahuan. Namun, ia juga membawa risiko seperti kecanduan, sikap hedonistik, dan pendedahan kepada kandungan yang tidak sesuai. Implikasi bagi bimbingan haji ialah, walaupun TikTok dapat menjadi alat berkesan untuk memperkenalkan ilmu asas ibadat haji, ia memerlukan kawalan yang ketat agar audiens tidak teralih kepada kandungan hiburan semata-mata. Dengan kata lain, relevansi TikTok sebagai medium bimbingan haji dalam kalangan generasi muda terletak pada sejauh mana kandungan dakwah dapat bersaing dengan kandungan popular lain di platform tersebut. 4.2.4 Dakwah Digital dan Autoriti Agama Bunt (2018) melalui karyanya Hashtag Islam menegaskan bahawa kewujudan ruang siber Islam telah mengubah landskap autoriti agama. Dalam dunia digital, sesiapa sahaja boleh menyampaikan tafsiran