E-Prosiding Persidangan Serantau Manasik Haji 2025 (MANASIK2025)

MANASIK2025 Putrajaya, Malaysia, 7-8 Oktober 2025 480 ANALISA DAN DAPATAN KAJIAN Kerangka Konseptual yang Dicadangkan Berdasarkan analisis keperluan dan kajian literatur, kajian ini mencadangkan kerangka pembelajaran digital berasaskan AI yang komprehensif untuk latihan pembimbing haji. Kerangka ini terdiri daripada tiga komponen utama yang saling berkait untuk menyediakan pengalaman pembelajaran yang holistik, adaptif dan berkesan. Komponen 1: Bank Soalan Interaktif Hukum-Hakam Haji Komponen pertama kerangka ini ialah bank soalan interaktif yang merangkumi keseluruhan spektrum hukum-hakam haji yang perlu dikuasai oleh pembimbing. Bank soalan ini dibahagikan kepada tiga modul utama berdasarkan tahap kesukaran dan kedalaman ilmu. Modul Asas merangkumi pengetahuan fundamental tentang ibadah haji termasuk enam rukun haji iaitu ihram, wukuf di Arafah, tawaf ifadah, sa'ie, tahallul dan tertib. Modul ini juga merangkumi tujuh wajib haji utama termasuk ihram dari miqat, bermalam di Muzdalifah, bermalam di Mina, melontar jamrah, tawaf wida' dan lain-lain. Pemahaman tentang lima miqat utama dan hukum-hakam berkaitan ihram juga termasuk dalam modul asas ini. Soalan-soalan dalam modul asas direka bentuk untuk memastikan pembimbing mempunyai asas yang kukuh sebelum beralih kepada topik yang lebih kompleks. Modul Lanjutan pula memberi fokus kepada hukum-hakam yang lebih mendalam dan isu-isu yang memerlukan kefahaman yang lebih tinggi. Ini termasuk hukum berkaitan keadaan darurah dan hajah dalam pelaksanaan ibadah haji sebagaimana yang dibincangkan dalam Kertas Kerja 2 Muzakarah Haji Peringkat Kebangsaan Ke-41. Parameter dan dhawabit penggunaan darurah dan hajah perlu difahami dengan jelas oleh pembimbing agar dapat memberi bimbingan yang tepat kepada jemaah yang menghadapi kesukaran. Modul ini juga merangkumi konsep talfiq atau penggabungan pandangan mazhab yang diharuskan dalam situasi tertentu sebagaimana yang dijelaskan dalam Kertas Kerja 3. Isu- isu kontemporari seperti penggunaan mask wajah untuk kecantikan semasa ihram, hukum menghidu bahan wangian, dan permasalahan hukum- hakam lain yang diputuskan dalam muzakarah turut dimasukkan. Modul Praktikal memberi penekanan kepada aspek aplikasi dan adab dalam pelaksanaan ibadah haji. Ini termasuk adab dan akhlak yang perlu dijaga semasa berada di Masya’ir sebagaimana yang ditekankan dalam Kertas Kerja 5. Pembimbing perlu memahami kepentingan menjaga adab dalam perbuatan dan tutur kata kerana ia memberi kesan kepada kemabruran haji. Modul ini juga merangkumi pengurusan jemaah khas seperti wanita yang sedang beriddah kematian suami, orang kurang upaya, dan warga emas yang mempunyai keperluan khusus dalam pelaksanaan ibadah haji. Soalan-soalan dalam bank ini disediakan dalam pelbagai format untuk menguji kefahaman pada tahap yang berbeza. Soalan aneka pilihan digunakan untuk menguji pengetahuan faktual dan kefahaman asas. Soalan berasaskan senario pula membentangkan situasi sebenar yang mungkin dihadapi oleh jemaah dan meminta pembimbing membuat keputusan berdasarkan hukum-hakam yang betul. Kajian kes yang lebih kompleks digunakan untuk menguji keupayaan pembimbing mengaplikasikan pengetahuan dalam situasi yang rumit yang mungkin melibatkan pelbagai aspek hukum sekaligus. Algoritma pembelajaran adaptif merupakan elemen kritikal yang membezakan platform ini daripada sistem penilaian konvensional. Algoritma ini direka untuk menyesuaikan kesukaran soalan dan kadar pembelajaran berdasarkan prestasi individu pembimbing. Apabila seorang pembimbing mencapai skor di bawah 60 peratus dalam sesuatu topik, sistem akan memberikan soalan yang lebih mudah, menambah penjelasan yang lebih detail, dan meminta pembimbing mengulang topik asas sebelum meneruskan pembelajaran. Bagi pembimbing yang mencapai skor sederhana antara 60 hingga 80 peratus, sistem akan mengekalkan tahap kesukaran semasa sambil menambah soalan aplikasi untuk mengukuhkan kefahaman. Manakala bagi pembimbing yang cemerlang dengan skor melebihi 80 peratus, sistem akan